De Marnixlaan is een prominente straat in Vlaardingen. Maar waarom heet de Marnixlaan nou de Marnixlaan?
Dat kunt u lezen als u dubbelklikt op de kop van het artikel, de foto of "hier"
De Marnixlaan is een prominente straat in Vlaardingen. Maar waarom heet de Marnixlaan nou de Marnixlaan? Midden jaren vijftig zagen we ineens een hoop geladen vrachtwagens van o.a. Lensveld rijden richting de “kniek” in de Maassluissedijk. Dat was bij de schuinte bij de Curaçaolaan. We hadden al gauw door dat er een weg werd aangelegd. Die weg leek nergens naar toe te gaan. Er was nog allemaal boerenland waar de koeien nog stonden. Langzamerhand werd het duidelijk dat het een aanvoerweg werd voor een compleet nieuwe woonwijk, de Zuidbuurt. De Zuidbuurt, soms abusievelijk Zuidwijk genoemd, werd onderdeel van de Westwijk. Er kwamen meer straten in de Zuidbuurt en de weg, die al snel Marnixlaan werd genoemd, werd aangesloten op de Dirk de Derdelaan. Het werd een van de hoofdstraten van de Westwijk, samen met de Floris de Vijfdelaan, Dirk de Derdelaan, Dr. Wiardi Beckmansingel en de Arie Koplaan. Maar waarom de weg Marnixlaan ging heten was niet duidelijk. Want wie was Marnix?
De Marnixlaan is vernoemd naar Marnix van Sint-Aldegonde. We weten wel dat hij een medewerker was van Willem van Oranje en dat de tekst van het Wilhelmus aan hem wordt toegeschreven. Dat laatste schijnt dan wel niet helemaal te kloppen. Toch willen we van Marnix wat meer weten. Van Marnix zijn diverse publicaties bekend. Zijn volledige naam was: Philips van Marnix, Heer van Sint-Aldegonde, West-Souburg en Touwinck. Hij werd geboren in Brussel in 1540. Dat was ook waar hij zijn jeugd doorbracht. Marnix studeerde theologie o.a. aan de universiteiten van Leuven en Parijs. Hij studeerde in 1561 af aan de universiteit van Genève. In Genève maakte hij kennis met de leer van theoloog Theodorus Beza (1519-1605) en Johannes Calvijn (1509-1564), Deze protestanten hadden een grote invloed op zijn verdere leven. Marnix, laten we Philips maar verder zo noemen, erfde in 1558 de heerlijkheid Sint-Aldegonde, gelegen in het graafschap Henegouwen. In 1578 kocht hij ook de ambachtsheerlijkheid West-Souburg in Zeeland. Maar waarom is hij zo’n belangrijk figuur in de Vaderlandse geschiedenis? Hij werd in 1565 een van de edelen in het Eedverbond der Edelen. Die zijn bekend uit 1566 toen ze gezamenlijk naar de Landvoogdes Margaretha van Parma gingen in Brussel om een smeekschrift aan te bieden. Het waren zo’n 400 edelmannen waarvan de raadsman van Margaretha, Charles de Berlaymont tegen haar de denigrerende woorden fluisterde: “N’ayez pas peur, ce sont que des geux”. Wat in het Nederlands betekent: “Wees niet bang, het zijn slechts armoezaaiers”. Het Franse woord “Geuz” werd Geus in het Nederlands en werd de naam voor de opstandelingen. Maar het werd ook het begin van het verzet tegen de Spaanse overheersing en de aanloop naar de 80-jarige oorlog, de opstand tegen Spanje. Op 5 juni 1568 werden de graven van Egmond en Hoorn onthoofd op de Grote Markt in Brussel. Willem van Oranje was al uitgeweken naar Duitsland en ook Marnix week uit. Eerst naar Bremen en later naar Friesland. In 1571 trad Marnix als diplomatiek gezant in dienst bij Willem van Oranje. Die benoemde hem tot burgemeester van Antwerpen in 1583. De stad die hij in 1585 na een belegering moest afstaan aan de Spanjaarden. Marnix ging daarna naar zijn kasteel in West-Souburg. Hij overleed in Leiden in 1598 waar hij zijn laatste levensjaren doorbracht. Hij is begraven in het koorgedeelte van de Sint-Pieterskerk in Leiden.
Het is niet onlogisch dat er ook in Vlaardingen een straat naar hem werd genoemd. Maar waarom is dat daar gesitueerd? Het is onduidelijk. In het gedeelte van de Westwijk wat de Wetering genoemd wordt, zijn allerlei straten genoemd naar personen uit de Vaderlandse geschiedenis. Zoals de Floris de Vijfdelaan, Dirk de Derdelaan, van der Werffstraat, Philips de Goedestraat en noem ze maar op. Al sluit de Marnixlaan wel aan op de Dirk de Derdelaan, de zijstraten zijn Mr. Verschuurstraat, Dr. Wiardi Beckmansingel, Johan Westerweelstraat en Prof. Rutgersstraat. Allen vernoemd naar personen uit de Tweede Wereldoorlog. Allen omgekomen in Duitse gevangenkampen. Ook Marnix was een strijder tegen overheersing. Maar wel tegen Spanje en in de zestiende eeuw. Er is ooit een beslissing genomen over de straatnaam en die zullen we moeten respecteren. Wat is en was er allemaal te vinden op de Marnixlaan?
Het eerste stuk vanaf de Maassluissedijk heeft verder geen bebouwing. Links zijn de volkstuintjes te zien van tuinvereniging “Zuidbuurt”. Rechts is nog de inrit naar de opslag van de gemeente Vlaardingen in de boerderij waar Leen Droppert lang zijn woning en atelier had. De boerderij heeft de naam “Groenendaal”. Op de kruising met de Marathonweg zijn tegenwoordig stoplichten. Steken we daar over dan zien we aan de noordkant, dus rechts, op nummer 10 het kinderdienstencentrum Zonnehof van Ipse de Bruggen, gebouwd in 1990. Ipse de Bruggen is een instantie voor zorg aan mensen met een verstandelijke beperking. Vervolgens het grote park dat tegenwoordig het Marnixplantsoen heet, maar ook wel Marnixpark wordt genoemd. Dit park is regelmatig aangepast aan de tijd en de behoeftes van de bewoners van de Westwijk. Vaak werd dit gecombineerd met de aanpassingen die nodig waren door verzakking en inklinken van de veengrond. Er zijn speelgelegenheden voor kinderen, het skatepark Westwijk, al sinds lange tijd een schapenwei en er staan diverse kunstwerken. Een van die kunstwerken is “Moeder en kind” van Janny J Brugman-de Vries uit 2010.
Er is zelfs een watertap in het Marnixplantsoen. In de schapenwei werden door bewoners nogal eens overbodige huisdieren gedropt. Konijnen, cavia’s, kippen, soms een haan. Daarom praten we tegenwoordig over een dierenweide omdat er natuurlijk niet alleen schapen lopen. Op woensdag 13 maart 2024 is de dierenweide voorzien van een ooievaarsnest waar al snel een ooievaar op het nest kwam. Het fietspad wordt tegenwoordig het “Heemtuinpad” genoemd. Niet onlogisch. In het gebied tussen de Marnixlaan, Dirk de Derdelaan en het fietspad langs de singel, deel van Jacoba van Beierenstraat, is de Heemtuin. Dat gebied was origineel natuurlijk ook boerenland en later een schapenweide. Rond 1970 is het gebied van 1,3 hectare groot veranderd in Heemtuin. Het fietspad “Heemtuinpad” was origineel alleen voor fietsers, niet voor brommers. Er werd toch gebromd. Geen brommer die ging omrijden. Nu mogen er alleen brommers met blauw kenteken rijden. In 2022 werd de Heemtuin eigendom van het Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. omdat de Gemeente Vlaardingen het af wilde stoten. Dat wekte weerstand op bij de bewoners. Het Fonds pakte het op en zorgde dat de Heemtuin kon blijven bestaan. Er zijn diverse landschappen met bijzondere inheemse, wilde flora. Er groeien meer dan 400 verschillende planten, bloemen, kruiden en bomen. Het ijsvogeltje, de wezel en de groene specht zijn hier soms te vinden. Eind november 2025 is in de Heemtuin de eerste paal geslagen voor de bouw van een nieuw natuurcentrum. Het nieuwe gebouw vervangt de oude blokhut, die technisch aan zijn einde was en onvoldoende ruimte bood voor de maatschappelijke en educatieve functies van de Heemtuin.
We gaan nu terug naar de Marathonweg en bekijken de andere kant. Hier zien we nog restanten van wat eens het terrein van AV Fortuna was. Deze atletiekvereniging, opgericht in 1948, heeft hier gezeten van mei 1964 tot september 2005 toen het nieuwe complex in de Broekpolder gereed was. Hier wordt momenteel een modern appartementencomplex ontwikkeld met zo’n 60 koopappartementen. Volgens de site van Vlaardingenwonen.nl is hierbij aandacht voor levensloopbestendig wonen. De bouw zal in 2027 beginnen en twee jaar duren.
Ook het centrum voor revalidatie, diagnostiek en acute zorg Marnix staat aan de Marnixlaan. Het staat wel iets naar achteren richting Zuidbuurtseweg. Het revalidatiecentrum is van de Argos zorggroep. Het is geopend op 15 februari 2013 en biedt plaats aan 154 patiënten. De naam is wat verwarrend omdat het volgende complex aan de Marnixlaan het Marnixflat wordt genoemd. Dit is een flatgebouw uit 1970 voor de wat oudere Vlaardingers. Er is ook een ontmoetingscentrum bij het Marnixflat. Tussen de Mr. Verschuurstraat en de Prof. Rutgersstraat is er een compleet nieuwe bebouwing gekomen.
De flats van de Mr. Verschuurstraat, Johan Westerweelstraat, Drs. Stijkelstraat en Prof. Rutgersstraat zijn gesloopt en er is een compleet nieuw complex voor in de plaats gekomen met de naam Westerparc. Het complex werd eind 2012 opgeleverd. In 2008 werden door woningcorporatie Samenwerking nog een woning aan de Drs. Stijkelstraat uitgegeven. Na opnieuw behangen, verven en inrichten kreeg het stel binnen 6 maanden een verzoek om te verhuizen. Het leverde nog wel een verhuisvergoeding op. Na het verlaten van de woningen kwamen er tijdelijke bewoners via Ad Hoc, een organisatie voor leegstandbeheer
Na de Prof Rutgersstraat is de nieuw gebouwde winkel van Dirk gekomen. Dit pand kwam in de plaats van de kiosken en winkel waar het laatst de apotheek zat. Die moesten gesloopt worden. De ingang van Dirk is aan de Dr. Wiardi Beckmansingel. Alleen de ingang van de vrachtwagens voor de bevoorrading zit aan de Marnixlaan. De school verderop zit ook aan de Dr. Wiardi Beckmansingel. In de vijver is nog de toren van de RK Kerk te vinden en de zogenaamde Offerboom, een kunstwerk van Alphons ter Avest. Deze vijver is nog een restant van het watertje “de Wetering”. Zo eindigt de Marnixlaan en gaat over met een bocht in de Dirk de Derdelaan. Zo komt de Vaderlandse geschiedenis toch weer bij elkaar.